Maastricht, Belvédère
Transformatie westelijke Maasoever Maastricht
Afbeelding(en)

Indiener project
BPF Bouwinvest

Looptijd project
Start: 2006
Voltooiing: 2025/2030

Procesfase Voorbereiding

Betrokken partijen
Gemeente Maastricht
ING Real Estate
BPF Bouwinvest

De gemeente Maastricht heeft de komende 25 jaar een grootschalige herstructurering gepland van 280 hectare aan de westelijke Maasoever ten noordwesten van Maastricht. Het is de vanuit de visie van de gemeente de enige plek in de stad die zich leent om nieuwe programmatische behoeften voor wonen, werken en recreeeren in zo grote mate te accommoderen. Daarnaast is ingrijpen in het gebied noodzakelijk om het huidige proces van verval te doorbreken. Samen met enkele private partijen, betrokken corporaties en Natuurmonumenten gaat de gemeente over tot een geïntegreerde en gefaseerde gebiedsontwikkeling.

Aanpak
Masterplan Stedenbouw
Voor de herontwikkeling van een groot en complex gebied is een integrale benadering met een helder stedenbouwkundig streefbeeld nodig. Vanwege de lange looptijd van het plan (ca. 25 jaar) zal dit streefbeeld voldoende flexibiliteit moeten bevatten om in te kunnen spelen op maatschappelijke en economische veranderingen. Het Masterplan Stedenbouw geeft dan ook geen definitief eindbeeld van Belvédère, maar biedt wel een houvast voor de toekomst. Het Masterplan Stedenbouw is vooral een raamwerk, dat zich met name uitspreekt over infrastructuur en openbare ruimte, inclusief de landschappelijke elementen als reliëf, water, groen en cultuurhistorie. Vanuit dit raamwerk volgt tijdens de verdere ontwikkeling van het plan de precieze invulling van de deelgebieden met verschillende functies. Het Masterplan legt de toekomstige invulling van Belvédère dus niet vast, maar spreekt zich wel uit over de sfeer, over het stedenbouwkundig karakter en de bijbehorende bouwvolumes van de verschillende deelgebieden.

Bij de herinrichting van het gebied staan de volgende thema’s centraal:
• een verbetering van de bereikbaarheid, zowel op stedelijk niveau als op het niveau van het gebied zelf;
• een efficiënter en intensiever gebruik van de aanwezige ruimte;
• verplaatsing van milieubelastende bedrijven en sanering van oude bedrijfsgebouwen;
• aanpassing van bedrijvigheid aan nieuwe technieken;
• een opwaardering van de openbare ruimte;
• behoud en versterking van historische, ecologische en landschappelijke waarden;
• de duurzame bouw van woningen, kantoren, winkels en andere voorzieningen;
• een verlevendiging van de wijk Boschpoort.
Programma voor het totale project
• Woningen (ca. 4.000)
• Kantoren (ca. 75.000 tot 100.000 m2)
• Grootschalige detailhandels-voorzieningen (ca. 20.000 m2 )
• Perifere detailhandels-voorzieningen (ca. 35.000 m2.)
• Circa 100 grote en kleine industriële- en handelsbedrijven moeten gaan wijken bij het realiseren van dit programma.
Fasering
De realisatie van het plan Belvédère gaat 20 tot 25 jaar duren. De geldigheid van een bestemmingsplan is 10 jaar. Om die reden is de ontwikkeling opgeknipt in twee fases. In fase 1, die duurt van 2003 – 2012 zal worden gestart met de zijkanten van het gebied.


Financiering
De geraamde ontwikkelingskosten voor het totale project bedragen 1,3 miljard euro. De gemeente Maastricht en de beleggers BPF Bouwinvest in opdracht van de Stichting Bedrijfspensioenfonds voor de Bouwnijverheid (BPF Bouw) en ING Real Estate hebben eind 2000 een intentie-overeenkomst gesloten om de mogelijkheden te onderzoeken om gezamenlijk of met anderen het gebied opnieuw in te richten. Deze intentieovereenkomst is op 7 juli 2004 omgezet in een definitieve samenwerkingsovereenkomst tussen de drie partijen.

In de studie Monitor wijkontwikkelingsmaatschappijen eindrapportage van de Berenschot Groep uit 2003 is de PPS-vorm van dit project beschreven. Hieronder de toelichting uit deze studie op het samenwerkingsmodel tussen de gemeente Maastricht en BPF Bouwinvest en ING Real Estate.
Samenwerkingsovereenkomst
Allereerst er zal, na ondertekening van de samenwerkingsovereenkomst, een Gemeenschappelijke Exploitatie Maatschappij opgericht worden waarin de Gemeente en BPF Bouwinvest en ING elk voor 1/3 participeren. De zeggenschap is dan als volgt verdeeld: 50% private partijen en 50% gemeente. Deze maatschappij heeft tot doel gronden (en opstallen) aan te kopen, gronden bouwrijp te maken en deze weer uit te geven. De gronden worden uitgegeven aan iedere partij in de verhouding ieder 1/3. De twee marktpartijen richten vervolgens een Gemeenschappelijke Ontwikkelings Maatschappij (GOM) op. In deze maatschappij brengen de marktpartijen hun gronden in. De maatschappij zet deze weg bij ontwikkelaars tegen vooraf vastgestelde ontwikkelaarsfees. De gemeente kan haar grond ter ontwikkeling aanbieden aan deze GOM, maar kan in principe ook andere ontwikkelaars kiezen, als daar specifieke redenen voor zijn. De gemeente participeert niet in de GOM, omdat ontwikkeling niet tot de core-business van een gemeente behoort en het (waarschijnlijk) niet is toegestaan voor een gemeente om risicodragend in een opstalontwikkeling te participeren. Ook wordt een beheermaatschappij opgericht die het beheer van de objecten gaat doen. Hiernaast denken de beleggers nog aan de oprichten van een beleggingsmaatschappij specifiek voor Belvédère. Het plangebied is opgedeeld in een aantal projecten die gefaseerd ter hand worden genomen. Het leereffect is hier een belangrijke reden voor evenals het behapbaar houden van het project. Het is de bedoeling dat ieder deelproject een afdracht doet om infrastructurele voorzieningen te realiseren (omslagfonds).


Recente ontwikkelingen
- Op donderdag 13 januari 2005 hebben bestuurders van de in het plan Belvédère samenwerkende partijen (Gemeente Maastricht, ING Real Estate en BPF Bouwinvest) een intentieverklaring ondertekend, waarin zij cultuur een belangrijke plaats toekennen in Belvédère. De drie partijen verklaren elkaar te vinden in het uitgangspunt dat Belvédère een gebied is om cultuur (en leisure) in Maastricht een extra stimulans te geven. Ze zijn overeengekomen het project plaats moet bieden aan bestaande cultuur, maar ook aan (experimentele) broedplaatscultuur en aan een toevoeging van topcultuur en ze spreken zich uit voor de instelling en de financiële vulling van een Cultuurfonds Belvédère.
- De intentieovereenkomst is op 7 juli 2004 omgezet in een definitieve samenwerkingsovereenkomst tussen de drie partijen.
- Op 23 juni 2004 is de gemeenteraad in Maastricht akkoord gegaan met het Masterplan Belvédère.
- In 2001 is ‘’t Bassin’, een voormalige overslaghaven, in gebruik genomen als jachthaven met een open verbinding naar de Maas aan de ene kant en de heropening van de historische vaarroute naar Vlaanderen aan de andere kant. Nieuwe appartementen, terrassen en luxe jachten kijken uit op monumentale fabrieksgebouwen. ‘t Bassin is nu nog de overgang van het Maastrichtse stadshart naar het buitengebied maar zal in de toekomst het centrum zijn van de nieuwe stadswijk Belvédère.
Meer informatie over dit project vindt u op www.belvedere-maastricht.nl.
Dit project is opgenomen in het boek Tien jaar stedelijke vernieuwing in vijftig teksten en projecten.


Contactpersonen
Dhr. A. Versluis
Projectleider